Przewód pneumatyczny PU – do czego służy?

Przewód pneumatyczny transportuje sprężone powietrze pomiędzy elementami instalacji.

Może łączyć między innymi:

• filtroreduktor,
• rozdzielacz,
• zawór,
• kolektor,
• siłownik pneumatyczny,
• chwytak,
• narzędzie pneumatyczne,
• inne elementy maszyny.

Odpowiedni dobór przewodu ma wpływ nie tylko na szczelność instalacji, ale również na dostępny przepływ i spadki ciśnienia.

PU i PUR – co oznaczają?

W przypadku przewodów poliuretanowych spotykane są oznaczenia:

PU oraz PUR.

Oba odnoszą się do przewodów wykonanych z poliuretanu.

W oznaczeniach produktów TPFIX stosowane jest przede wszystkim określenie PU, natomiast w opisach technicznych może pojawiać się również skrót PUR.

Dlaczego poliuretan stosuje się w pneumatyce?

Przewody PU są chętnie wykorzystywane ze względu na:

• dobrą elastyczność,
• łatwe prowadzenie w maszynach,
• niewielki promień potrzebny do wykonania łagodnego łuku,
• możliwość szybkiego montażu w złączkach Push-In,
• niewielką masę,
• wygodę podczas wykonywania i serwisowania instalacji.

Dzięki temu dobrze sprawdzają się zarówno w instalacjach stacjonarnych, jak i w wielu układach automatyki.

Aktualne wymiary przewodów TPFIX

W ofercie znajdują się obecnie następujące wymiary:

Jak czytać oznaczenie przewodu?

Przykład:

PU 10 × 6,5 mm

oznacza:

• 10 mm – średnica zewnętrzna
• 6,5 mm – średnica wewnętrzna

Oba wymiary pełnią inną funkcję przy doborze instalacji.

Średnica zewnętrzna – dobór złączki

Złączki pneumatyczne Push-In dobieramy według średnicy zewnętrznej przewodu.

Przykładowo:

PU 4 × 2,5 mm → złączka 4 mm

PU 6 × 4 mm → złączka 6 mm

PU 8 × 5 mm → złączka 8 mm

PU 10 × 6,5 mm → złączka 10 mm

PU 12 × 8 mm → złączka 12 mm

PU 16 × 12 mm → złączka 16 mm

Nie należy dobierać złączki Push-In według średnicy wewnętrznej przewodu.

Średnica wewnętrzna – przepływ powietrza

Średnica wewnętrzna wpływa na dostępny przekrój przepływu.

Im większy przekrój, tym większa potencjalna możliwość transportowania powietrza przy danych warunkach instalacji.

Zbyt mały przewód może powodować:

• zwiększone opory przepływu,
• większe spadki ciśnienia,
• wolniejszą pracę siłowników,
• spadek wydajności narzędzi,
• problemy przy jednoczesnej pracy kilku odbiorników.

Przewód 8 × 5 czy 8 × 5,5 mm?

Oba warianty posiadają:

średnicę zewnętrzną 8 mm

i dlatego współpracują ze złączkami Push-In 8 mm.

Różnią się jednak średnicą wewnętrzną:

• 8 × 5 mm → 5 mm
• 8 × 5,5 mm → 5,5 mm

Wariant 8 × 5,5 mm ma większy przekrój wewnętrzny.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że będzie najlepszym wyborem do każdej instalacji. Należy uwzględnić również parametry ciśnieniowe, długość przewodu i wymagania odbiornika.

Aktualna oferta – przewody czarne na metry

W kolorze czarnym dostępne są obecnie wybrane wymiary sprzedawane na metry:

• 4 × 2,5 mm
• 6 × 4 mm
• 8 × 5,5 mm
• 10 × 6,5 mm

To dobre rozwiązanie, jeżeli potrzebny jest określony odcinek bez zakupu całej rolki.

Aktualna oferta – przewody niebieskie na metry

Niebieskie przewody sprzedawane na metry obejmują obecnie:

• 4 × 2,5 mm
• 6 × 4 mm
• 8 × 5 mm
• 8 × 5,5 mm
• 10 × 6,5 mm
• 12 × 8 mm

Dzięki temu można kupić dokładnie taką długość, jaka jest potrzebna do wykonania lub naprawy instalacji.

Pełne rolki przewodów

Dla większych instalacji dostępne są również pełne rolki.

Rolki 200 m

Aktualnie:

• 4 × 2,5 mm – niebieski
• 6 × 4 mm – niebieski

Rolki 100 m

Aktualnie:

• 8 × 5 mm – niebieski
• 8 × 5,5 mm – niebieski
• 10 × 6,5 mm – niebieski
• 12 × 8 mm – niebieski
• 14 × 10 mm – niebieski
• 16 × 12 mm – niebieski

Pełne rolki są szczególnie praktyczne dla:

• instalatorów,
• zakładów produkcyjnych,
• działów utrzymania ruchu,
• producentów maszyn,
• serwisów,
• firm wykonujących kompletne instalacje pneumatyczne.

PU 4 × 2,5 mm

Jeden z najmniejszych przewodów w aktualnej ofercie.

Ze względu na niewielki przekrój może sprawdzić się przede wszystkim w:

• układach sterowania,
• kompaktowej automatyce,
• niewielkich urządzeniach,
• instalacjach o ograniczonym zapotrzebowaniu na przepływ.

Do połączeń Push-In stosuje się złączki 4 mm.

PU 6 × 4 mm

Popularny wymiar w automatyce przemysłowej.

Może być stosowany między innymi przy:

• niewielkich i średnich siłownikach,
• rozdzielaczach,
• zaworach,
• elementach sterowania.

Do złączek Push-In dobieramy rozmiar 6 mm.

PU 8 × 5 mm i 8 × 5,5 mm

Przewody o średnicy zewnętrznej 8 mm zapewniają większy przekrój niż warianty 4 i 6 mm.

Aktualnie dostępne są dwa warianty średnicy wewnętrznej:

• 5 mm,
• 5,5 mm.

Oba współpracują ze złączkami pneumatycznymi 8 mm.

PU 10 × 6,5 mm

Przewód o średnicy zewnętrznej 10 mm oraz wewnętrznej 6,5 mm.

Może być stosowany w instalacjach wymagających większego przepływu niż typowe układy wykonane na przewodach 4–8 mm.

Do połączeń Push-In dobieramy złączki 10 mm.

PU 12 × 8 mm

Wymiar:

12 mm zewnętrzna / 8 mm wewnętrzna

przeznaczony jest do większych układów pneumatycznych oraz odpowiednio dobranych linii zasilających.

Do systemu Push-In należy stosować elementy 12 mm.

PU 14 × 10 mm

Aktualnie przewód 14 × 10 mm dostępny jest jako niebieska rolka 100 m.

Przy tej średnicy należy szczególnie zwrócić uwagę na dostępność odpowiednich elementów przyłączeniowych w projektowanej instalacji.

PU 16 × 12 mm

Największy obecnie wariant PU w ofercie tej kategorii:

16 mm zewnętrzna / 12 mm wewnętrzna.

Dostępny jest w niebieskiej rolce 100 m.

Do złączek Push-In należy dobierać rozmiar 16 mm.

Jak dobrać średnicę przewodu pneumatycznego?

Nie należy wybierać przewodu wyłącznie według średnicy przyłącza urządzenia.

Trzeba uwzględnić:

• zużycie powietrza przez odbiornik,
• wymagane ciśnienie,
• długość przewodu,
• liczbę kolan i złączek,
• jednoczesną pracę innych odbiorników,
• dopuszczalny spadek ciśnienia.

Przy większych przepływach lub dłuższych trasach często korzystniejsze jest zastosowanie większego przekroju.

Długość przewodu również ma znaczenie

Im dłuższa instalacja, tym większy może być jej całkowity opór przepływu.

Dlatego przewód wystarczający na odcinku 1–2 m nie musi zapewniać takich samych warunków przy znacznie dłuższym prowadzeniu.

Przy projektowaniu rozbudowanych instalacji należy uwzględnić długość wraz z wymaganym przepływem.

Nie należy przewymiarowywać instalacji przypadkowo

Większy przewód może ograniczyć straty przepływu, ale nie oznacza to, że największa dostępna średnica zawsze jest najlepsza.

Większa średnica oznacza również:

• większe złączki,
• więcej miejsca potrzebnego do prowadzenia przewodu,
• większy koszt instalacji,
• większą objętość powietrza w przewodzie.

Dobór powinien wynikać z parametrów układu.

Jak prawidłowo prowadzić przewody?

Przewód powinien być prowadzony tak, aby:

• nie był mocno napięty,
• nie był załamany,
• nie ocierał się o ostre krawędzie,
• nie był narażony na zgniatanie,
• miał odpowiedni zapas przy elementach ruchomych.

Należy unikać bardzo ciasnych łuków.

Kiedy zastosować złączkę kątową?

Jeżeli przewód musi gwałtownie zmienić kierunek bezpośrednio przy urządzeniu, zamiast mocno go zaginać można zastosować odpowiednią złączkę kątową.

Przykładowo:

• TPV – przewód → przewód, 90°
• TPL – przewód → gwint urządzenia, 90°

Pomaga to zachować prawidłowe prowadzenie przewodu.

Jak prawidłowo ciąć przewód PU?

Końcówka przeznaczona do złączki Push-In powinna być:

• przecięta pod kątem około 90°,
• równa,
• niespłaszczona,
• pozbawiona zadziorów,
• bez głębokich rys.

Najwygodniej używać odpowiedniego obcinaka do przewodów pneumatycznych.

Dlaczego nie należy używać uszkodzonego końca przewodu?

Uszczelnienie w złączce Push-In współpracuje z zewnętrzną powierzchnią przewodu.

Głęboka rysa lub deformacja może powodować nieszczelność.

Jeżeli koniec przewodu jest uszkodzony, należy odciąć niewielki fragment i przygotować go ponownie.

Montaż w złączce Push-In

1. Odetnij dopływ sprężonego powietrza.
2. Odpowietrz instalację.
3. Przytnij przewód prostopadle.
4. Sprawdź stan powierzchni.
5. Wsuń przewód do pełnego oporu.
6. Delikatnie pociągnij i sprawdź osadzenie.
7. Po uruchomieniu instalacji wykonaj kontrolę szczelności.

Jak wyjąć przewód?

Przed demontażem należy całkowicie usunąć ciśnienie z układu.

Następnie:

1. wciśnij pierścień zwalniający złączki,
2. przytrzymaj go,
3. wysuń przewód.

Nie należy wyciągać przewodu ze złączki pod ciśnieniem.

Ciśnienie robocze – sprawdzaj konkretny wariant

Nie należy przyjmować jednej wartości ciśnienia roboczego dla wszystkich przewodów wyłącznie dlatego, że wykonane są z poliuretanu.

Dopuszczalne parametry zależą między innymi od:

• wymiaru przewodu,
• grubości ścianki,
• konstrukcji konkretnego wariantu,
• temperatury pracy.

Przed zastosowaniem należy sprawdzić dane techniczne wybranego produktu.

Ciśnienie robocze a ciśnienie rozrywające

To dwa różne parametry.

Ciśnienie robocze

Określa warunki normalnej eksploatacji.

Ciśnienie rozrywające

To parametr graniczny używany do oceny wytrzymałości przewodu.

Nie należy projektować instalacji na podstawie wartości ciśnienia rozrywającego.

Podstawą jest zawsze dopuszczalne ciśnienie robocze.

Temperatura wpływa na przewód

Właściwości materiałów zmieniają się wraz z temperaturą.

Dlatego przy pracy w podwyższonej lub obniżonej temperaturze należy zweryfikować:

• przewód,
• złączki,
• uszczelnienia,
• pozostałe elementy instalacji.

Parametry całego układu ogranicza element o najmniejszych dopuszczalnych wartościach.

Przewody PU do automatyki

W automatyce przewody poliuretanowe mogą służyć do połączenia:

• rozdzielaczy z siłownikami,
• zaworów z odbiornikami,
• kolektorów z poszczególnymi obwodami,
• elementów sterowania pneumatycznego.

Elastyczność PU ułatwia prowadzenie wielu przewodów w niewielkiej przestrzeni.

Przewody PU do budowy maszyn

W budowie maszyn szczególnie ważne są:

• właściwa średnica,
• prawidłowy przepływ,
• odpowiednia długość,
• właściwe mocowanie,
• ochrona przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Przewód nie powinien swobodnie ocierać się o ostre lub ruchome elementy maszyny.

Przewód na metry czy rolka?

Na metry

Dobry wybór do:

• napraw,
• niewielkiej rozbudowy,
• pojedynczej maszyny,
• krótkich instalacji.

Pełna rolka

Lepsza przy:

• seryjnej produkcji maszyn,
• większych instalacjach,
• utrzymaniu ruchu,
• regularnym zużyciu przewodów.

Kolory przewodów w instalacji

Kolor może ułatwić wizualne uporządkowanie instalacji.

Można nim rozróżniać np.:

• konkretne obwody,
• grupy odbiorników,
• części maszyny.

Nie zastępuje to jednak wymaganych oznaczeń technicznych i dokumentacji instalacji.

Jak szybko dobrać przewód?

Krok 1 – określ wymagany przepływ

Sprawdź zużycie powietrza odbiornika.

Krok 2 – uwzględnij długość

Im dłuższa trasa, tym ważniejszy jest prawidłowy przekrój.

Krok 3 – dobierz wymiar

Wybierz odpowiednią średnicę wewnętrzną i zewnętrzną.

Krok 4 – sprawdź parametry robocze

Zweryfikuj ciśnienie i temperaturę konkretnego przewodu.

Krok 5 – dobierz złączki

System Push-In musi odpowiadać średnicy zewnętrznej.

Krok 6 – wybierz długość

Kup przewód na metry albo odpowiednią pełną rolkę.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza przewód 6 × 4 mm?

6 mm to średnica zewnętrzna, a 4 mm wewnętrzna.

Jaka złączka do przewodu 6 × 4 mm?

Złączka Push-In 6 mm.

Jaka złączka do przewodu 8 × 5 mm?

Push-In 8 mm.

Czy 8 × 5 i 8 × 5,5 pasują do tej samej złączki?

Tak, ponieważ oba przewody mają średnicę zewnętrzną 8 mm.

Czym różnią się 8 × 5 i 8 × 5,5?

Średnicą wewnętrzną, a więc również dostępnym przekrojem przepływu.

Czy można kupić przewód na metry?

Tak. Wybrane warianty niebieskie i czarne są obecnie dostępne na metry.

Jakie rolki są dostępne?

W zależności od wymiaru 100 lub 200 m.

Jaka jest największa dostępna średnica?

Obecnie 16 × 12 mm.

Czy dostępny jest przewód 14 mm?

Tak, obecnie 14 × 10 mm w niebieskiej rolce 100 m.

Czy wszystkie przewody mają takie samo ciśnienie robocze?

Nie należy tego zakładać. Należy sprawdzić parametry konkretnego wariantu.

Czy przewód można demontować ze złączki pod ciśnieniem?

Nie. Instalację trzeba wcześniej odciąć i całkowicie odpowietrzyć.